Bâtıniyye (bâtınîlik)

Kur’ân-ı kerîm ve hadîs-i şerîflerin bir zâhirî, bir de bâtınî mânâsı olduğunu; kendilerinin bu bâtınî mânâyı sezdikleri için, şeriat ile mükellef olmadıklarını iddia eden Gulat-ı Şia’dan (aşırı Şia’dan) bir mezheb. Bâtıniyye. Tarihte Karmâtî, Sâibî, İsmailî, Mübârekî, Bâbekî, Hurufî, Haşhaşî diye bilinen fırkalar buradan çıkmıştır. Yemenli Yahudi dönmesi Abdullah bin Sebe tarafından tohumu atılan bu gizli mezheb, Meymun bin Keddah adlı yine Yahudi asıllı göz doktoru tarafından filizlendirilmiştir. Hicrî 255 senesinden sonra aleniyete dökülmüştür. Bunlar âyet ve hadîslerin bâtınî (gizli) mânâlarını ancak kendi imâmlarının bildiğine inanırlar. Meselâ namaz, duâ; oruç, takiye demektir, derler.