Mütesarrıfa

İnsanda his organları vâsıtası ile elde edilen duyuları ve mânâları karşılaştırıp, yeni mânâlar elde etmeye yarayan kuvvet. Bâtınî his organları.

Müdrike, yani bir şeyi anlamak kuvveti üçtür: Birincisi görme, işitme, koklama, tatma ve dokunma gibi görünen his uzuvlarındaki kuvvetlerdir. İkincisi akıl kuvvetleri olup, hiss-i müşterek, hâfıza, vâhime, mütesarrıfa ve hazânetü’l-hayâl denilen görünmeyen beş his organındaki kuvvetlerdir. Bunlar insanların dimâgında (beyninde) bulunur. Hayvanlarda yoktur. Bir şeyin varlığını, bu kuvvetler, güvenilen bir haberi işitmekle veya tecrübe ile yâhud hesab ile anlar. İyiyi fenâdan, fâideliyi zararlıdan ayırırlar. Fen bilgileri, hesâb, bu kuvvetlerle yapılır. Üçüncüsü ise, kalb kuvvetidir.

(Seâdet-i Ebediyye)