Akl (akıl)

İdrâk kuvveti, doğruyu yanlıştan, iyiyi kötüden, faydalıyı zararlıdan ayırmaya yarayan kuvvet.

İbadet ve şerî muamelelerin farz ve sahih olması bakımından ehemmiyet taşıyan ve umumiyetle yedi yaşından itibaren kazanıldığı kabul edilen hususiyet.

İnsanlar, Allah’a akılları nisbetinde yakınlaşırlar.

(Hadîs-i şerîf-Hakîm)

Akıl göz gibidir, din bilgileri ışık gibidir. Akıl yalnız başına din bilgilerini, faydalı ve zararlı şeyleri anlayamaz. Bunun için Allahü teâlâ, peygamberleri ile râzı olduğu, beğendiği yol olan İslâmiyet’i bildirdi. Aklın eksikliği peygamberlerin gönderilmesiyle tamamlandı.

(Mektûbât-ı İmâm-ı Rabbânî)

Akıl ile anlaşılan şeyler, his uzuvları ile anlaşılanların üstünde olduğu ve bunların yanlışını çıkardığı gibi, yani his uzuvlarımız, akıl ile anlaşılan şeyleri anlayamayacağı gibi, akıl da, peygamberlik makamında anlaşılan şeyleri kavramaktan âcizdir. İnanmaktan başka çâresi yoktur. (el-Munkızu mine’d-Dalâl)