İktizâ-i Nass

Nassın gereği. Nassın (âyet-i kerîme ve hadîs-i şerîfin) lafzının doğru anlaşılması için ibarede yer almamış bir mânâya delâlet ettiğinin kabul olunması.

Ümmetimden hatâ (yanılma), nisyân (unutma) ve zor karşısında yaptıkları şeyler kaldırıldı” hadîs-i şerîfinin lafzında yalnız hatâ ve nisyânın kaldırıldığı bildirilmektedir. Hâlbuki bu hâller insandan ayrılmaz. İnsanda her zaman görülebilmektedir. Bu sebeble iktizâ-i nass, insandan kaldırılanın hatâ, nisyân olmayıp, hatâ ve nisyân ile yapılan işten doğan günah ve mes’ûliyet olduğunu ifâde etmektedir. Dolayısıyla hadîs-i şerîfte mes’ûliyet gibi bir kelimenin varlığının takdiri iktizâ etmektedir." (Usûl-i Serahsî)